เขตรักษาพันธุ์สัตว์ป่าเขาอ่างฤาไน ภายใต้การกำกับของสำนักบริหารพื้นที่อนุรักษ์ที่ 2 (ศรีราชา) รายงานผลการติดตามสัตว์ป่าด้วยกล้องดักถ่าย ประจำเดือนธันวาคม 2568 ที่ผ่านมา พบสัตว์ป่าหลากหลายชนิดเข้าใช้ประโยชน์ในพื้นที่อย่างต่อเนื่อง ภายหลังจากการจัดทำแหล่งน้ำ และมีแปลงทุ่งหญ้า โป่งเทียม ตลอดจนแปลงพืชอาหารช้างที่สมบูรณ์ สะท้อนความสำเร็จของโครงการพัชรสุธาคชานุรักษ์และแนวทางฟื้นฟูแหล่งอาหารป่าตะวันออก ที่มุ่งแก้ไขปัญหาความระหว่างคนกับช้างป่าอย่างยั่งยืน
นายเอกชัย แสนดี หน.ขสป.เขาอ่างฤาไน เปิดเผยว่า เมื่อวันที่ 27-28 มกราคม 2569 เจ้าหน้าที่ได้เข้าตรวจสอบภาพถ่ายจากกล้องดักถ่ายภาพสัตว์ป่า (Camera Trap) ที่ติดตั้งบริเวณทุ่งหญ้าและแหล่งน้ำภายในเขตรักษาพันธุ์สัตว์ป่าฯ เพื่อติดตามการเข้าใช้ประโยชน์ของสัตว์ป่าหลังการปรับปรุงแหล่งอาหารและแหล่งน้ำ จากการสำรวจครั้งนี้ พบสัตว์ป่าหลากหลายชนิดเข้าใช้ประโยชน์ในพื้นที่ ประกอบด้วย ช้างป่า กวางป่า หมูป่า กระทิง วัวแดง ลิ่นชวา เก้งธรรมดา ลิงกัง ชะมดเช็ด หมาไน เม่นใหญ่แผงคอยาว ไก่ป่า หมาจิ้งจอก และแมวดาว แสดงให้เห็นถึงความอุดมสมบูรณ์ของระบบนิเวศที่เอื้อต่อการดำรงชีวิตของสัตว์ป่าทั้งขนาดใหญ่และขนาดเล็ก
โครงการปลูกพืชอาหารช้างและสร้างแหล่งน้ำในเขตรักษาพันธุ์สัตว์ป่าเขาอ่างฤาไน ดำเนินการภายใต้โครงการพัชรสุธาคชานุรักษ์และแนวทางฟื้นฟูแหล่งอาหารป่าตะวันออก ที่มุ่งเน้นการจัดการปัญหาความขัดแย้งระหว่างคนกับช้างป่าอย่างยั่งยืน โดยแก้ไขปัญหาที่ต้นเหตุด้วยการเพิ่มศักยภาพของป่าธรรมชาติให้สามารถเลี้ยงช้างและสัตว์ป่าได้อย่างเพียงพอตลอดทั้งปี โดยเฉพาะในช่วงฤดูแล้งที่เป็นช่วงวิกฤตของแหล่งอาหารและน้ำ ซึ่งมักเป็นสาเหตุให้ช้างป่าออกนอกพื้นที่อนุรักษ์มาหากินในพื้นที่การเกษตรของราษฎร ก่อให้เกิดความเสียหายต่อพืชผลทางการเกษตรและอาจนำไปสู่การสูญเสียชีวิตทั้งฝ่ายคนและช้าง
เขตรักษาพันธุ์สัตว์ป่าเขาอ่างฤาไน ได้นำแนวทางการจัดการมาปฏิบัติอย่างต่อเนื่อง โดยมุ่งเน้นการเพิ่มแหล่งอาหารธรรมชาติผ่านการปลูกพืชอาหารสำหรับช้างและสัตว์ป่าในพื้นที่ป่าลึก โดยเลือกพันธุ์พืชที่เหมาะสมกับสภาพพื้นที่และเป็นอาหารที่ช้างชื่นชอบ รวมถึงการปล่อยให้ทุ่งหญ้าธรรมชาติเจริญเติบโตและขยายพื้นที่ เพื่อสร้างแหล่งอาหารที่หลากหลายและมีปริมาณเพียงพอตลอดทั้งปี ควบคู่ไปกับการสร้างและฟื้นฟูแหล่งน้ำด้วยการขุดสระน้ำและปรับปรุงแหล่งน้ำธรรมชาติในพื้นที่ป่าลึก เพื่อให้มีน้ำใช้ในช่วงฤดูแล้ง นอกจากนี้ ยังมีการจัดทำโป่งเทียมหรือพื้นที่เปิดโล่งในบริเวณป่าลึก เพื่อเป็นพื้นที่ให้ช้างและสัตว์กีบกินหญ้าได้อย่างสะดวก พร้อมทั้งเป็นจุดที่เจ้าหน้าที่สามารถติดตามและเฝ้าระวังความเคลื่อนไหวของช้างได้อย่างมีประสิทธิภาพ
จากการดำเนินงานอย่างต่อเนื่อง พบว่าช้างป่าและสัตว์ป่าชนิดอื่นๆ เข้ามาใช้ประโยชน์ในพื้นที่ที่ได้รับการปรับปรุงเป็นจำนวนมาก ดังจะเห็นได้จากภาพถ่ายจากกล้องดักถ่ายที่บันทึกภาพสัตว์ป่าหลากหลายชนิด โดยเฉพาะสัตว์ป่าขนาดใหญ่อย่างช้างป่า กระทิง และวัวแดง ที่เป็นสัตว์บ่งชี้คุณภาพของระบบนิเวศ
ทั้งนี้ การติดตามด้วยกล้องดักถ่ายยังให้ข้อมูลทางวิทยาศาสตร์ที่สำคัญ เช่น พฤติกรรมการใช้ประโยชน์พื้นที่ ช่วงเวลาที่สัตว์ป่าเข้ามาหากิน และความสัมพันธ์ระหว่างสัตว์ป่าชนิดต่างๆ ซึ่งข้อมูลเหล่านี้จะนำไปใช้ในการวางแผนการจัดการพื้นที่ให้มีประสิทธิภาพมากยิ่งขึ้น โดยเขตรักษาพันธุ์สัตว์ป่าเขาอ่างฤาไนมีแผนที่จะดำเนินการติดตามและเก็บข้อมูลสัตว์ป่าอย่างต่อเนื่อง เพื่อประเมินผลและปรับปรุงการจัดการพื้นที่ให้เหมาะสมกับความต้องการของสัตว์ป่าแต่ละชนิด พร้อมทั้งขยายผลการดำเนินงานไปยังพื้นที่อื่นๆ ที่มีปัญหาคล้ายกัน
นอกจากนี้ ยังมีการทำงานร่วมกับชุมชนรอบพื้นที่อนุรักษ์ในการสร้างความเข้าใจและการมีส่วนร่วมในการอนุรักษ์สัตว์ป่า รวมถึงการพัฒนาอาชีพทางเลือกที่เป็นมิตรกับสิ่งแวดล้อม เพื่อสร้างความสมดุลระหว่างการอนุรักษ์ทรัพยากรธรรมชาติและการพัฒนาคุณภาพชีวิตของชุมชนอย่างยั่งยืน ความสำเร็จของโครงการนี้แสดงให้เห็นว่า การจัดการปัญหาความขัดแย้งระหว่างคนกับสัตว์ป่าสามารถทำได้อย่างมีประสิทธิภาพ หากมีการวางแผนที่ดี ดำเนินงานอย่างต่อเนื่อง และมีการติดตามประเมินผลอย่างเป็นระบบ ซึ่งจะนำไปสู่การแก้ไขปัญหาระหว่างคนกับช้างป่าในอนาคต.
