เมื่อวันที่ 28 พฤษภาคม 2569 นายชัยชาญ ศรียงค์ ผู้อำนวยการสำนักบริหารพื้นที่อนุรักษ์ที่ 16 สาขาแม่สะเรียง เปิดเผยถึงความสำเร็จในการขับเคลื่อนนโยบายเร่งด่วนด้านการควบคุมการเก็บหาของป่าและการป้องกันการล่าสัตว์ในพื้นที่ป่าอนุรักษ์ ยกระดับสู่ “ลุ่มน้ำปายโมเดล” ซึ่งเป็นความร่วมมือครั้งสำคัญระหว่างภาครัฐและภาคประชาชน หลังได้รับความร่วมมือจากผู้นำชุมชน กำนัน และราษฎรในพื้นที่รวม 8 หมู่บ้าน ที่พร้อมใจกันแสดงเจตนารมณ์ร่วมผืนป่าในการยุติการล่าสัตว์และป้องกันภัยพิบัติไฟป่า ด้วยการส่งมอบอาวุธและอุปกรณ์ล่าสัตว์ป่าหลากหลายประเภทให้แก่ทางราชการอย่างเป็นทางการ
การขับเคลื่อนงานในครั้งนี้ เป็นไปตามนโยบายและข้อสั่งการอย่างเด็ดขาดขั้นสูงสุดของนายสุชาติ ชมกลิ่น รัฐมนตรีว่าการกระทรวงทรัพยากรธรรมชาติและสิ่งแวดล้อม และนายอรรถพล เจริญชันษา อธิบดีกรมอุทยานแห่งชาติ สัตว์ป่า และพันธุ์พืช ที่ประกาศมาตรการเชิงรุกสั่งให้ทุกผืนป่าอนุรักษ์ทั่วประเทศ เพิ่มมาตรการตรวจสอบอย่างเข้มข้นและบังคับใช้กฎหมายอย่างจริงจัง โดยเฉพาะในพื้นที่ที่มีสถิติจุดความร้อน (Hotspot) สูง ให้ส่งเจ้าหน้าที่สนธิกำลังเข้า “สแกน” ทุกหมู่บ้านเพื่อตรวจค้นอุปกรณ์ล่าสัตว์และอาวุธปืนทันที เนื่องจากข้อมูลเชิงลึกพบความเชื่อมโยงเด่นชัดว่า จุดความร้อนและไฟป่าส่วนใหญ่เกิดจากการลักลอบเข้าไปเผาป่าเพื่อล่าสัตว์และหาของป่า
ทั้งนี้ อธิบดีกรมอุทยานฯ ได้คาดโทษด้วยมาตรการขั้นเด็ดขาดระบุว่า หากพบชุมชนใดในพื้นที่ผ่อนปรนเพื่อการอยู่อาศัยและทำกินตามมาตรา 64 แห่งพระราชบัญญัติอุทยานแห่งชาติ พ.ศ. 2562 ไม่ให้ความร่วมมือกับทางราชการ หรือฝ่าฝืนกระทำผิดกฎหมายด้วยการลักลอบเผาป่าและล่าสัตว์ป่า กรมอุทยานฯ จะพิจารณาเพิกถอนสิทธิในที่ดินทำกินดังกล่าวทันทีโดยไม่มีข้อยกเว้น เนื่องจากถือว่าทำผิดเงื่อนไขในการดูแลรักษาผืนป่าร่วมกับรัฐ แต่ในทางกลับกัน หากราษฎรและชุมชนให้ความร่วมมืออันดีด้วยการส่งมอบอาวุธและอุปกรณ์ล่าสัตว์โดยสมัครใจ ทางราชการจะรวบรวมอุปกรณ์ทั้งหมดมาดำเนินการทำลายพร้อมกันในพื้นที่ เพื่อแสดงเจตนารมณ์ในการอนุรักษ์ทรัพยากรธรรมชาติและลดการเผชิญหน้า
ด้านนายหฤษฏ์ จันทง หัวหน้าเขตรักษาพันธุ์สัตว์ป่าลุ่มน้ำปาย ได้ขานรับมาตรการสแกนพื้นที่และนโยบายเชิงสมานฉันท์ดังกล่าวมาปฏิบัติหน้าที่อย่างเต็มกำลัง โดยประสานงานผ่านผู้นำชุมชนในการทำความเข้าใจเรื่องการเปิด-ปิดพื้นที่ป่าตามฤดูกาล จนนำมาสู่ความตระหนักรู้ของภาคประชาชน
สำหรับพิธีส่งมอบและรับมอบอุปกรณ์ล่าสัตว์ป่าในครั้งนี้ จัดขึ้น ณ เขตรักษาพันธุ์สัตว์ป่าลุ่มน้ำปาย โดยมีอุปกรณ์ที่ตรวจรับจากความร่วมมือของชาวบ้านทั้ง 8 หมู่บ้าน ประกอบด้วย อาวุธปืนแก๊ปไทยประดิษฐ์รวม 19 กระบอก ลำกล้องปืน 3 อัน ตอดเป่าไก่สำหรับล่อสัตว์ 4 อัน กับดักหนู 8 อัน กับเหล็ก 3 อัน เพนียดสำหรับต่อนกเขา 1 อัน หน่วงดักหนูไม้ไผ่ 1 ชุด และกระทอใส่ไก่ 1 อัน ซึ่งอาวุธและเครื่องมือทั้งหมดนี้จะถูกนำไปรวมทำลายตามระเบียบกฎหมายและข้อสั่งการของอธิบดีกรมอุทยานฯ ต่อไป
นอกจากนี้ ในพิธีดังกล่าว ยังได้รับเกียรติจากพันเอก ภูมิรัชต์ ดุษฎี รองผู้อำนวยการรักษาความมั่นคงภายในจังหวัดแม่ฮ่องสอน (รอง ผอ.รมน.จังหวัดแม่ฮ่องสอน) มาร่วมเป็นสักขีพยานในพิธีส่งมอบระหว่างการออกตรวจราชการ พร้อมทั้งได้มอบโอวาทเพื่อสร้างขวัญและกำลังใจให้แก่คณะเจ้าหน้าที่ในการปฏิบัติหน้าที่ปกป้องทรัพยากรของชาติ
นายชัยชาญ กล่าวเพิ่มติมว่า ความสำเร็จของ “ลุ่มน้ำปายโมเดล” ในครั้งนี้ สะท้อนให้เห็นว่าการแก้ไขปัญหาสิ่งแวดล้อม วิกฤตไฟป่า และการลักลอบล่าสัตว์ป่าที่ยั่งยืน จะต้องดำเนินควบคู่กันทั้งมาตรการเชิงรุกที่เด็ดขาดในการบังคับใช้กฎหมายควบคู่กับการป้องปราม และการสร้างความเข้าใจที่ถูกต้องกับคนในท้องถิ่น ซึ่งการที่ชุมชนยอมวางอาวุธส่งมอบให้แก่ทางราชการด้วยความสมัครใจ ถือเป็นนิมิตหมายอันดีและเป็นต้นแบบเชิงบวกให้แก่ผืนป่าแห่งอื่นๆ ทั่วประเทศ ในการร่วมรักษาความสมดุลของระบบนิเวศและปกป้องผืนป่าต้นน้ำให้คงอยู่สืบไป.
ข่าว : อัจจิมา
ภาพ : สำนักบริหารพื้นที่อนุรักษ์ที่ 16 สาขาแม่สะเรียง