เมื่อวันที่ 13 มกราคม 2569 กลุ่มงานวิชาการ สำนักบริหารพื้นที่อนุรักษ์ที่ 12 (นครสวรรค์) เปิดเผยความคืบหน้าการดำเนินงานวิจัยและอนุรักษ์สัตว์ป่าหายาก ในโครงการ “สำรวจประชากรควายป่า ในพื้นที่บริเวณลำห้วยขาแข้งทางตอนใต้” ณ เขตรักษาพันธุ์สัตว์ป่าห้วยขาแข้ง จ.อุทัยธานี
นางสาวช่อผกา วิจิตรตระกูลชัย นักวิชาการป่าไม้ พร้อมทีมเจ้าหน้าที่กลุ่มงานวิชาการ ได้ลงพื้นที่ปฏิบัติงานตั้งแต่วันที่ 4-13 มกราคม 2569 เพื่อดำเนินการติดตั้งกล้องดักถ่ายภาพสัตว์ป่าจำนวนทั้งสิ้น 25 จุด โดยครอบคลุมพื้นที่ยุทธศาสตร์สำคัญตั้งแต่ หน่วยพิทักษ์ป่าเขาบันได ไปจนถึง หน่วยพิทักษ์ป่ากรึงไกร
การติดตั้งกล้องดักถ่ายในครั้งนี้มีวัตถุประสงค์เพื่อเก็บข้อมูลเชิงลึกด้านประชากร ที่อยู่อาศัย และพฤติกรรมของควายป่า ซึ่งเป็นสัตว์ป่าสงวนที่เหลืออยู่เพียงแห่งเดียวในประเทศไทย ณ ผืนป่าห้วยขาแข้งแห่งนี้
ในระหว่างการลงพื้นที่ เจ้าหน้าที่ได้รายงานการพบเห็นตัวควายป่าโดยตรง (Direct Observation) ใน 2 พื้นที่สำคัญ ได้แก่ บริเวณหน่วยพิทักษ์ป่าเขาบันได พบควายป่าจำนวน 1 ตัว บริเวณหน่วยพิทักษ์ป่าห้วยมดแดง พบควายป่ารวมกลุ่มกันจำนวน 9 ตัว
ปัจจุบันจะพบเห็นฝูงควายป่าได้ที่เขตรักษาพันธุ์สัตว์ป่าห้วยขาแข้ง จังหวัดอุทัยธานี ได้เพียงแห่งเดียวเท่านั้น ซึ่งควายป่ามีความเสี่ยงต่อการสูญพันธุ์เป็นอย่างยิ่ง ทำให้สถานภาพควายป่าถูกขึ้นบัญชีเป็นสัตว์ป่าต้องห้ามบัญชี 3 Appendix III ของอนุสัญญา CITES และได้รับการบรรจุให้เป็น 1 ในสัตว์ป่าสงวน 21 ชนิด ตามพระราชบัญญัติสงวนและคุ้มครองสัตว์ป่า พ.ศ. 2562
สำหรับการอนุรักษ์ การศึกษารวบรวมข้อมูล สำนักบริหารพื้นที่อนุรักษ์ที่ 12 (นครสวรรค์) โดยกลุ่มงานวิชาการ ได้ดำเนินการสำรวจการนับประชากรของควายป่าห้วยขาแข้งมาอย่างต่อเนื่องเพื่อให้ครอลคลุมทุกพื้นที่ ด้วยการใช้กล้องดักถ่าย รวมถึงศึกษาชนิดพืชที่เป็นอาหารของควายป่า ในเบื้องต้นจำนวนที่นับได้ต้องมีการประเมินประชากรโดยใช้การวิเคราะห์อย่างละเอียดต่อไป.
