กรมอุทยานแห่งชาติ สัตว์ป่า และพันธุ์พืช ได้จัดประชุมเชิงปฏิบัติการ เรื่อง แนวทางการบริหารจัดการที่ดินในพื้นที่ป่าอนุรักษ์ ณ ห้องมิราเคิล แกรนด์ บอลรูม ชั้น 4 โรงแรมมิราเคิล แกรนด์ คอนเวนชั่น กรุงเทพมหานคร ผู้เข้าประชุมประกอบด้วย ผู้บริหารทั้งส่วนกลางและภูมิภาค หัวหน้าป่าอนุรักษ์ และเจ้าหน้าที่ผู้ปฎิบัติงานที่เกี่ยวข้องของกรมอุทยานแห่งชาติ สัตว์ป่า และพันธุ์พืช การประชุมเชิงปฏิบัติการดังกล่าว ได้จัดให้มีการเสวนาเรื่อง “พระราชบัญญัติคุ้มครองและส่งเสริมวิถีชีวิตกลุ่มชาติพันธุ์ พ.ศ. 2568 และข้อกฎหมายด้านการอนุรักษ์” โดยวิทยากรผู้ทรงคุณวุฒิ 4 ท่าน คือ นายชลธิศ สุรัสวดี ผู้ทรงคุณวุฒิด้านการบริหารจัดการที่ดิน คณะกรรมการนโยบายที่ดินแห่งชาติ รศ.ดร.ธนพร ศรียากูล ผู้ทรงคุณวุฒิและที่ปรึกษาประจำสำนักงานคณะกรรมการสิทธิมนุษยชนแห่งชาติ นายอภินันท์ ธรรมเสนา รักษาการรองผู้อำนวยการศูนย์มานุษยวิทยาสิรินธร (องค์การมหาชน) และนายวีระยุทธ วรรณเลิศสกุล ที่ปรึกษาอธิบดีกรมอุทยานแห่งชาติ สัตว์ป่า และพันธุ์พืช ในการเสวนามีประเด็นที่สำคัญของการแสดงความเห็นของผู้ทรงคุณวุฒิทั้ง 4 ท่าน ดังนี้
นายวีระยุทธ วรรณเลิศสกุล ได้บรรยายในประเด็น ความสำคัญของพระราชบัญญัติคุ้มครองและส่งเสริมวิถีชีวิตกลุ่มชาติพันธุ์ พ.ศ. 2568 การกำหนดพื้นที่และสิทธิประโยชน์ใน “พื้นที่คุ้มครองวิถีชีวิตกลุ่มชาติพันธุ์” ข้อกฎหมายของพระราชบัญญัติอุทยานแห่งชาติ พ.ศ. 2562 และพระราชบัญญัติสงวนและคุ้มครองสัตว์ป่า พ.ศ. 2562 ที่เกี่ยวข้องกับพื้นที่คุ้มครองวิถีชีวิตกลุ่มชาติพันธุ์ และการกำหนดขั้นตอนการดำเนินงานหน่วยงานรับผิดชอบของกรมอุทยานแห่งชาติ สัตว์ป่า และพันธุ์พืช ต่อการกำหนดพื้นที่คุ้มครองวิถีชีวิตกลุ่มชาติพันธุ์ รวมทั้งได้เน้นย้ำนโยบายของนายยงยุทธ นาควิโรจน์ อธิบดีกรมอุทยานแห่งชาติ สัตว์ป่า และพันธุ์พืช ที่ให้หน่วยงานที่เกี่ยวข้องให้ความสำคัญกับเรื่องนี้ เนื่องจากเป็นการคุ้มครองสิทธิของประชาชนที่อยู่ในพื้นที่ป่าอนุรักษ์ โดยให้เจ้าหน้าที่อำนวยความสะดวกในการให้ความร่วมมือ และการให้คำแนะนำทางข้อกฎหมาย รวมทั้งวิธีปฎิบัติ เพื่อให้เกิดความร่วมมือ ลดข้อขัดแย้ง และเป็นไปตามที่กฎหมายกำหนด
นายชลธิศ สุรัสวดี ได้ให้ความเห็นต่อความสำคัญของการตราพระราชบัญญัติคุ้มครองและส่งเสริมวิถีชีวิตกลุ่มชาติพันธุ์ พ.ศ. 2568 ที่กำหนดให้ประกาศพื้นที่คุ้มครองวิถีชีวิตกลุ่มชาติพันธุ์ โดยให้กลุ่มชาติพันธุ์มีสิทธิการบริหารจัดการและการใช้ประโยชน์จากทรัพยากรธรรมชาติในพื้นที่อยู่อาศัย พื้นที่ทำกิน และพื้นที่ทางวัฒนธรรมและจิตวิญญาณ อันมีเป้าหมายเพื่อการอนุรักษ์ เช่นเดียวกับพระราชบัญญัติอุทยานแห่งชาติ พ.ศ. 2562 และพระราชบัญญัติสงวนและคุ้มครองสัตว์ป่า พ.ศ. 2562 ในหลักการของคณะกรรมการนโยบายที่ดินแห่งชาติ ควรที่จะต้องดำเนินการให้เป็นไปตามนโยบายการจัดการที่ดินและข้อกฎหมายที่กำหนด ซึ่งพระราชบัญญัติคุ้มครองวิถีชีวิตกลุ่มชาติพันธุ์ พ.ศ. 2568 ได้กำหนดให้ต้องปฎิบัติตามกฎหมายในพื้นที่ที่เกี่ยวข้องไว้อยู่แล้ว ที่สำคัญคือทั้งสองฝ่ายต้องยอมรับร่วมกัน เพื่อนำไปสู่เป้าหมายที่กำหนด
นายอภินันท์ ธรรมเสนา ในฐานะที่ศูนย์มานุษยวิทยาสิรินธร (องค์กรมหาชน) ถือเป็นฝ่ายเลขาของคณะกรรมการและคณะอนุกรรมการ รวมทั้งเป็นฝ่ายสนับสนุนสภาคุ้มครองและส่งเสริมวิถีชีวิตกลุ่มชาติพันธุ์แห่งประเทศไทย ตามพระราชบัญญัติคุ้มครองและส่งเสริมวิถีชีวิตกลุ่มชาติพันธุ์ พ.ศ. 2568 ได้ให้ความสำคัญในการช่วยเหลือการดำเนินการของกลุ่มชาติพันธุ์ โดยเฉพาะการกำหนดพื้นที่คุ้มครองวิถีชีวิตกลุ่มชาติพันธุ์ รวมถึงสิทธิการใช้ประโยชน์ในที่ดินและทรัพยากรธรรมชาติ ให้เป็นไปตามกฎหมายที่เกี่ยวข้องกับพื้นที่ ที่ได้ประกาศพื้นที่คุ้มครองวิถีชีวิตกลุ่มชาติพันธุ์นั้นๆ ตามที่บัญญัติไว้ใน มาตรา 38 และมาตรา 39 ของพระราชบัญญัติคุ้มครองและส่งเสริมวิถีชีวิตกลุ่มชาติพันธุ์ พ.ศ. 2568 ซึ่งกลุ่มชาติพันธุ์ที่จะกำหนดพื้นที่นี้ได้ โดยเฉพาะพื้นที่ทางวัฒนธรรมและจิตวิญญาณ ต้องเป็นกลุ่มชาติพันธุ์ที่มีการดำเนินการสืบทอดกันมาอย่างยาวนานตามที่กฎหมายกำหนด สำหรับพื้นที่อยู่อาศัย และพื้นที่ทำกินก็มีลักษณะเช่นเดียวกับพื้นที่ตามมาตรา 64 และมาตรา 65 แห่งพระราชบัญญัติอุทยานแห่งชาติ พ.ศ. 2562 รวมทั้งมาตรา 121 และ 57 แห่งพระราชบัญญัติสงวนและคุ้มครองสัตว์ป่า พ.ศ. 2562 อยู่แล้วที่สามารถดำเนินการร่วมกันได้ โดยทางศูนย์ฯ ได้ชี้แจงทำความเข้าใจต่อทุกกลุ่มชาติพันธุ์ให้เข้าใจในการดำเนินการของกลุ่มชาติพันธุ์ต่อพื้นที่ป่าอนุรักษ์ ให้สามารถเป็นที่ยอมรับร่วมกัน ลดปัญหาอุปสรรค และสร้างความร่วมมือต่อกันและกันได้อย่างยั่งยืน การเสวนาครั้งนี้จึงถือเป็นเรื่องดีที่เราจะได้ประสานความร่วมมือกัน เพื่อจะได้นำข้อพิจารณารวมทั้งแนวทางปฎบัติของกรมอุทยานแห่งชาติ สัตว์ป่า และพันธุ์พืช และแนวนโยบายของท่านอธิบดี ไปประกอบการพิจารณาจัดทำข้อกำหนด หลักเกณฑ์ และเงื่อนไขต่อไป
รศ.ดร.ธนพร ศรียากูลให้ความเห็นว่า ในส่วนของคณะกรรมการสิทธิมนุษยชนแห่งชาติ จะมีส่วนช่วยในการประสานการดำเนินการต่อการกำหนดพื้นที่คุ้มครองวิถีชีวิตกลุ่มชาติพันธุ์ รวมทั้งการจัดการพื้นที่และการใช้ประโยชน์ทรัพยากรธรรมชาติ ระหว่างกลุ่มชาติพันธุ์และหน่วยงานด้านการอนุรักษ์ เพื่อให้การดำเนินการภายใต้กฎหมายทั้ง 2 ด้าน สามารถขับเคลื่อนร่วมกันไปได้ด้วยความเข้าใจและยอมรับ โดยเฉพาะในระยะเริ่มต้นของการดำเนินการตามกฎหมาย โดยกรมอุทยานแห่งชาติ สัตว์ป่า และพันธุ์พืช ควรต้องจัดเตรียมแผนการจัดการพื้นที่ป่าอนุรักษ์แต่ละแห่งให้มีความชัดเจน เพื่อใช้อธิบายทำความเข้าใจต่อกลุ่มชาติพันธุ์ที่มีความต้องการที่จะกำหนดพื้นที่คุ้มครองวิถีชีวิตของกลุ่มชาติพันธุ์ เพื่อให้เกิดการยอมรับในเหตุผล ข้อเท็จจริง และข้อกฎหมายต่อกัน.
ข่าว : น้ำเพชร
ภาพ : กองจัดการที่ดินป่าอนุรักษ์