“นกเขียวก้านตองท้องสีส้ม” อัญมณีหลากสีสันแห่งผืนป่าภาคเหนือตอนล่าง สะท้อนความอุดมสมบูรณ์ของระบบนิเวศดิบเขา
“นกเขียวก้านตองท้องสีส้ม” (Orange-bellied Leafbird) หรือมีชื่อวิทยาศาสตร์ว่า Chloropsis hardwickii (Jardine & Selby, 1830) นกป่าที่มีสีสันสะดุดตาและมีความสำคัญต่อระบบนิเวศอย่างยิ่ง
จากการวิเคราะห์ทางอนุกรมวิธานและข้อมูลทางวิชาการจากคัมภีร์ปักษีวิทยาชั้นครู ทั้ง คู่มือดูนกหมอบุญส่ง เลขะกุล นกเมืองไทย และหนังสือนกในเมืองไทย เล่ม 4 โดย รศ.โอภาส ขอบเขตต์ ระบุว่า นกเขียวก้านตองท้องสีส้มเป็นนกที่มีความต่างระหว่างเพศ (Sexual Dimorphism) อย่างเด่นชัด โดยนกเพศผู้จะมีลักษณะสง่างามด้วยหัวและลำตัวด้านบนสีเขียวสด บริเวณใบหน้า คอ และอกตอนบนถูกแต้มด้วยสีดำสนิท ตัดกับแถบหนวดสีฟ้าสดใส ปีกและหางเป็นสีน้ำเงินเข้มเหลือบมัน ขณะที่ส่วนอกและลำตัวด้านล่างปรากฏเป็นสีส้มเจิดจ้า สำหรับนกเพศเมียจะกลมกลืนไปกับธรรมชาติมากกว่า โดยมีหัว ลำตัวด้านบน คอ อก ปีก และหางเป็นสีเขียว แต่ยังคงเอกลักษณ์ด้วยสีส้มแกมเหลืองบริเวณอกตอนล่าง ท้อง และก้น ส่วนนกวัยอ่อนจะยังไม่พัฒนาสีสันฉูดฉาด โดยมีขนลำตัวเป็นสีเขียวตองตลอดตัว เพื่อประโยชน์ในการพรางตัวจากผู้ล่า
ในด้านนิเวศวิทยาและการกระจายพันธุ์ ข้อมูลเชิงวิชาการชี้ชัดว่า นกเขียวก้านตองท้องสีส้มในพื้นที่ภาคเหนือตอนล่าง มักเลือกสถาปนาถิ่นที่อยู่อาศัยตามผืนป่าดิบและชายป่า โดยทั่วไปจะพบกระจายตัวอยู่ในระดับความสูงตั้งแต่ 600 ถึง 2,000 เมตรจากระดับน้ำทะเลปานกลาง อย่างไรก็ตาม มีรายงานการกระจายพันธุ์ที่น่าสนใจในบางพื้นที่ ซึ่งพบนกลงมาหากินในระดับความสูงที่ต่ำกว่าปกติถึง 390 เมตรจากระดับน้ำทะเล ซึ่งสะท้อนถึงความหลากหลายทางชีวภาพและการปรับตัวในพื้นที่รอยต่อของผืนป่า
การพบเห็นและบันทึกภาพนกเขียวก้านตองท้องสีส้มในครั้งนี้ ไม่เพียงแต่เป็นหลักฐานยืนยันถึงความหลากหลายของชนิดพันธุ์นกในประเทศไทยเท่านั้น แต่ยังเป็นดัชนีชี้วัดสำคัญถึงความอุดมสมบูรณ์ของสภาพป่าดิบเขาในภาคเหนือตอนล่างที่ยังคงได้รับการปกป้องดูแลเป็นอย่างดี การทำความเข้าใจเกี่ยวกับถิ่นอาศัยและลักษณะทางชีววิทยาของพวกมัน จึงเป็นกุญแจสำคัญในการวางแผนอนุรักษ์ทรัพยากรสัตว์ป่าและผืนป่าไทยให้ยั่งยืนสืบไป.
ภาพ : อุทยานแห่งชาติคลองลาน / เรียบเรียง : ห้องสมุดกรมอุทยานแห่งชาติ สัตว์ป่า และพันธุ์พืช